Innhald

Innleiing
Strategi 1:	Marknadsføring av regionen som etableringsstad
Prosjekt 1.1:	Nordhordlandsregionen på internett
Prosjekt 1.2:	Nordhordland på kulturkartet
Strategi 2:	Stimulere til omstilling og nyetablering
Prosjekt 2.1:	Vidareutvikling av eit regionalt ressurssenter for næringslivsutvikling
Strategi 3:	Utnytte oljeaktiviteten som motor.
Prosjekt 3.1:	Marknadsutvikling og kompetanseheving i petroleumsrelatert leverandørindustri i Nordhordland
Strategi 4:	Vidare utnytting av råstoff frå havet
Prosjekt 4.1:	Oppdrett av nye marine arter
Prosjekt 4.2:	Kompetanseheving innanfor havbruk og fiskeindustri
Strategi 5:	Utvikling av reiselivet.
Prosjekt 5.1:	Prosjekt «Bli kjent i Nordhordland»
Prosjekt 5.2:	Prosjekt «Bergen som nærmarknad»
Strategi 6:	Effektiv og næringsvennleg offentleg sektor.
Prosjekt 6.1:	Samarbeid om ei offentleg og einsarta forvaltning av Plan- og bygningslova

Innleiing Den første strategiske næringsplanen for Nordhordland og Gulen vart utarbeidd i 1992 og vedteken av Regionrådet 27. april same år. Seinare har tiltaka i planen vore reviderte hausten 1993.
Dette er såleis den første omfattande revisjonen kor ein på ny både har drøfta «ståstad» for regionen, overordna mål for næringsplanarbeidet, og strategiar og tiltak i planen.

Regionrådet for Nordhordland og Gulen har sett behov for eit styringsverktøy for det regionale næringsarbeidet, og spesifikt i samband med bruken av omstillingsløyvinga som rådet forvaltar for fire av kommunane i regionen.
Formålet med dette dokumentet er såleis fleirsidig:

 

	Utvikle ein overordna næringsstrategi for regionen.
	Få til ei samhandling i strategi- og tiltaksutforminga med statlege og fylkeskommunale organ.
	Ein klårt uttalt næringspolitikk på regionnivå vil effektivisere både handlingar og samarbeidstiltak som kvar einskild kommune vil setje inn.
	Regionen skal kome i forkant av dei utfordringar som vi står overfor dei næraste åra.

Det regionale tiltaksarbeidet er organisert i Regionrådet for Nordhordland og Gulen, som omfattar kommunane Austrheim, Fedje, Lindås, Masfjorden, Meland og Radøy i Hordaland og Gulen i Sogn og Fjordane. Desse kommunane utgjer tilsaman det som i dette dokumentet vert kalla «regionen». Strategisk Næringsplan for Nordhordland og Gulen 1997 - 2000, er vedteken av Region-rådet i januar 1997. Handlingsprogram for oppfølging av næringsplanen ligg føre som eige dokument.

Om prosessen

For oss har prosessen med utforminga av plandokumentet vore viktig i seg sjølv. Vi har samla ei prosessgruppe med ca. 40 deltakarar frå næringslivet, fagrørsla, den statlege og kommunale forvaltninga samt det politiske nivået i kommunane. Saman har vi brynt meiningane våre mot kvarandre før vi har kome fram til hovedelementa i dette dokumentet. Gjennom arbeid i prosessgruppa har vi skaffa oss ei felles oppfatning av den næringsmessige situasjonen i regionen i dag og drøfta overordna mål for næringsarbeidet. Etter å ha utvikla ei felles erkjenning av kor vi er og kor vi skal, har prosessgruppa drøfta strategiane som mest effektivt kan føre oss frå ståstaden til målet.

Prosessgruppa har konkret vurdert forhold knytta til sterke og svake sider ved regionen og utfordringar som regionen står framfor. Gruppa har drøfta og justert det overordna målet for næringsarbeidet i regionen og vurdert strategiane for det vidare planarbeidet.
Drøftingane avslørte at det meste av det som vart formulert og vedteke i samband med planarbeidet i 1992 framleis står ved lag. Nokre nye faktorar vart trekte fram, medan andre vart mindre vektlagt no enn tidlegare.

Handlingsprogrammet som så er utforma av dei einskilde «strategigruppene», byggjer på denne overordna og heilskaplege tenkinga. Styringsgruppa for planarbeidet har vore samansett av Regionrådet sitt næringsutval supplert med to rådmenn.
Regionrådet sin administrasjon har vore sekretær for gruppene, og Petter Løvik, Høgskolen i Volda, har vore prosesskonsulent.

Dei viktigaste kjenneteikna ved situasjonen i regionen i dag
«Kvar er vi?»

Dei sterke sidene ved regionen

Petroleumsindustrien
Petroleumsindustrien er framleis ei av dei sterke sidene til regionen. Hydro sin forsyningsbase og Statoil sitt anlegg med raffineri, FoU-miljø og råoljeterminal har store direkte positive konsekvensar for sysselsetjinga. Dei store selskapa gir oss tilgang på viktige nettverk. Raffineriet og basen representerer viktige marknader for underleveransar frå lokale verksemder. Utbygjinga på Mongstad har gitt regionen ein godt utvikla infrastruktur, med verdas 7. største hamn og store tilrettelagde næringsareal.

Plasseringa
Regionen ligg særs gunstig til i høve til Bergen, og dermed til nasjonale og internasjonale marknader. Vi har og ei god plassering i høve til aktivitetane som går føre seg i Nordsjøen. Vi har gode hamnetilhøve, ikkje minst på begge sider av Fensfjordbassenget - på Mongstad-området og i Sløvåg. Kommunikasjonane vart ytterlegare forbetra i samband med at Nordhordlandsbrua vart opna i 1994. Reisetida til Bergen sentrum og Flesland lufthamn er kort og aukar tilgangen for varer og service inn og ut av Nordhordland.

Naturgitte ressursar
Regionen har eit potensiale for nyetablering og utvikling av næringslivet med basis i naturgitte ressursar, herunder tilgang på råstoff som olje. gass og fisk.
Vi må leggje vekt på å sikre jordbruket sin plass i ein variert næringsstruktur, og den aukande tilveksten i skogen må foredlast så langt mogeleg innanfor eige område.
Ved sidan av kystlandskapet har regionen ein rik kulturarv som vi må verne om. Vi vil her streke under kulturlandskapet sin verdi både for fastbuande og i reiselivssamanheng.
Mennesket sjølv utgjer den viktigaste ressursen for regionen. Nordhordland og Gulen har, som ein av dei største verdiane sine, ein ung og velutdanna folkesetnad.

Samarbeidskultur
Vi har innsett at vi gjennom samarbeid på tvers av organisasjons- og kommunegrenser, lettare får resultat av innsatsen enn om vi skulle trekt i kvar vår retning. Både kommunane, verksemdene og fagrørsla har organisert samarbeid med regionen som geografisk eining. Denne gjensidige kjennskapen og kontakten skaper voner om ei fortsatt positiv utvikling for bedrifter og etablerarar.

Internasjonale kontaktar
Kommunane og kulturlivet i regionen har aktiv internasjonal kontakt. Dei større, og fleire av dei mellomstore, verksemdene i regionen sender største delen av produkta sine ut på den internasjonale marknaden. I dette ligg det eit potensiale og for andre bedrifter i regionen å satse på eksportmarknaden.

Dei svake sidene ved regionen

Lågt foredlingsnivå
Vi har konstatert at regionen er rik på ressursar. Sjølv om tilverkingsgrada av fiskeressursane, særleg frå oppdretts-anlegga, har auka er det framleis eit potensiale i å utnytte råstoffa betre lokalt. Når det gjeld skog- og steinressursane er den lokale utnyttinga særs låg.

Låg kompetanse for omstilling
Vi er inne i ei tid med skjerpa konkurranse både på heimemarknaden og ute. Framleis er kompetansen for å møte krava til omstilling og fornying for lav i fleire verksemder. Dette gjeld alle ledd av produksjonen, men og innan leiarfunksjonane. Tilhøve som bør kunne betrast er evna til å stille seg offensivt til framtidige behov i marknaden, drive produktutvikling og marknadsføring samt kunne byggje opp nettverk mellom bedriftene.

Svake rammevilkår
Den generelle situasjonen i Noreg med manglande risikovillig kapital til rådvelde for mindre og mellomstore bedrifter merkast og i vår region. Ofte kan sjølv gode prosjekt mangle finansiering. I fire av kommunane våre har verksemdene heller ikkje tilgang på distriktspolitiske verkemidlar. Kommunane i regionen har ein pressa økonomi. Utan ei betring i den kommunale økonomiske handlefridomen vert det vanskelegare for kommunane å vere aktive medspelarar i næringsutviklingarbeidet.

Sentrale utfordringar fram mot år 2000

Internasjonalisering og skjerpa konkurranse.
Næringslivet vil få merke at det går mot ein stadig sterkare konkurranse, både nasjonalt og internasjonalt, etter som økonomien vert meir open. Bedriftene vil måtte forhalde seg til desse utfordringane. Det vil bli viktigare enn nokon gong å vere seg bevisst og utnytte fortrinna sine, og kompensere for dei svake sidene ein har.

Miljøutfordringa
Regionen må ta omsyn til ei sterkare miljøfokusering både i Noreg og internasjonalt. Det at regionen er avhengig av olje- og gassindustrien, kombinert med utnytting av fiskeressursen, gjer at vi lever med store miljømessige utfordringar. Miljøomsynet er ikkje minst ei utfordring i form av å få fram miljøvenlege eller miljøprofilerte varer og tenester.

Auka behov for arbeidsplassar
Folkemengda i aldersgruppa 20 til 66 år i regionen er venta å auke med omlag 200 personar pr. år fram mot år 2000. Dette vil skape ein auka etterspurnad etter arbeidsplassar. Sjølv om talet på arbeidslause har gått ned dei seinare åra, er framleis omlag 900 personar i regionen utan arbeid eller sysselsette på ekstraordinære tiltak. Om vi ikkje reknar med større endringar i netto utpendling frå regionen vil det likevel vere trong for omlag 1200 fleire arbeidsplassar i regionen fram mot år 2000. Etter som fleire og fleire av dei unge skaffar seg høgare utdanning vert det ikkje minst viktig å leggje tilhøva til rette for at også desse skal få tilbod om arbeid i Nordhordland og Gulen.

Større breidde i produksjons- og tenestetilbodet
Framleis må mange tenester som nyttast i regionen, av einskild personar, bedrifter og kommunar, hentast inn frå Bergensområdet eller nasjonalt, sjølv om det er marknads-grunnlag for slik tenesteproduksjon lokalt. Tilsvarande kan det vere grunnlag for å starte opp produksjon av varer som kan vekse og utvikle seg med basis i lokal etterspurnad.

Oppretthalde levande bygder med fast busetnad
Det vert ei viktig oppgåve å medverke til at bygdene vert oppretthaldne som attraktive stader for folk å bu og ha sitt virke. Vi ønskjer å sikre jordbruket sin plass i næringsstrukturen i regionen og samstundes veit vi at det på sikt er grunnlag for å auke avvirkinga og vidareforedlinga av skogen. Landbruket er ei næring som pr. definisjon er arealkrevjande og som ikkje kan sentraliserast. Kombinerer vi desse faktorane med ønskje om å ta vare på kulturlandskapet vårt, vert det ikkje vanskeleg å sjå konklusjonen om at vi må arbeide for å halde oppe næringsgrunnlaget og styrkje tilleggsnæringane i bygdene.

Overordna mål for næringsarbeidet i regionen: «Kvar skal vi?»

MÅLFORMULERING

Kommunane i regionen skal i fellesskap medverke til at det vert utvikla bedrifter med god lønsemd i regionen. Dette skal skje i eit konstruktivt samarbeid med næringslivet, fylkeskommunen og statlege styresmakter. På denne måten skal noverande arbeidplassar sikrast eller erstattast og det skal bli utvikla 1.200 fleire arbeidsplassar i regionen fram mot år 2000.

GRUNNGJEVING FOR MÅLET:

Måltalet for auken i arbeidsplassar tek omsyn til veksten som vil kome i yrkesaktiv befolkning i regionen. Målet set innleiingsvis fokus på det ansvaret kommunane har for gjennomføringa av næringspolitikken i regionen. Skal målet vere oppnåeleg vil det krevje ei monaleg samhandling mellom kommunane. Det etablerte regionsamarbeidet må difor bli vidareutvikla og styrka. Målformuleringa understrekar kor viktig det er at kommunane i regionen samarbeider konstruktivt med andre sentrale aktørar i næringsarbeidet. Målet fokuserer sterkt på lønsemd i eksisterande verksemder, og på at nyetableringar i regionen må bli tufta på kravet til lønsemd. Det er berre gjennom lønsemd og soliditet at bedriftene er i stand til å utnytte dei fortrinna regionen har, drive nyskaping, sikre og auke sysselsetjinga.

MÅLINGA AV RESULTATA

1. Lønsemdvariabelen.
Resultatmålingane blir knytt til utviklinga av evna til sjølvfinansiering og eigenkapitalutvikling hos bedriftene. Desse variablane skal ha minst like god utvikling i regionen, som for fylket sett under eitt.

2. Arbeidsplassvariabelen.
Målinga av nettoveksten i sysselsetjinga i regionen må arbeidsmarknadsetaten ta eit særskilt ansvar for. Resultatmålingane skal skje årleg frå 1996, og danne grunnlag for ei årsrapportering og rullering av næringsplanen annan kvart år.

LØPANDE TILTAKSARBEID

Tiltaksarbeid har lange tradisjonar i regionen. Strategiplanen vert såleis tildels utforma av og innafor organ/institusjonar som driv eit løpande næringsutviklingsarbeid. Særskilt har generell hjelp til nyskaping/etablering og rettleiing for eksisterande verksemder vore eit vanleg verkemiddel. Dette vil fortsatt bli ei prioritert oppgåve for tiltaksapparatet i regionen. Ei særskilt satsing på kvinner som vil skape sin eigen arbeidsplass, er og ei prioritert oppgåve.

Strategiar
«Korleis kjem vi oss mest effektivt frå ståstaden til målet?»

Vi har valt oss 6 strategiar, som ikkje er innbyrdes prioriterte, men like viktige for at målet skal realiserast.

1. Marknadsføring av regionen som etableringsstad.

2. Stimulering til nytenking, omstilling og nyetablering.

3. Utnytting oljeaktiviteten som motor.

4. Vidare utnytting av råstoff frå havet.

5. Utvikling av reiselivet.

6. Effektiv og næringsvennleg offentleg sektor.

Føresetnader for å lukkast

Strategiane er av overordna karakter, og er valde etter at vi har formulert utgangspunktet og målet for næringsplan- arbeidet. I handlingsprogrammet er det definert konkrete samarbeidstiltak som er knytta til strategiane. Vi ser at vi har fleire fortrinn i regionen i næringssamanheng, men skal vi lukkast med å nå målet må vi utvikle eit godt og realistisk sjølvbilde. Vi må synleggjere bedrifter og personar i regionen som har oppnådd resultat, og vi må satse på tiltak som og marknadsfører og profilerer regionen internt blant innbyggjarar og næringsliv.

Strategi 1:
Marknadsføring av regionen som etableringsstad

Vi har konstatert at fortrinna våre m.a. er knytta til plasseringa vår i høve til den store nærmarknaden i Bergen, men og til Europa. Utviklinga av kommunikasjonane dei seinare åra har ytterlegare styrka posisjonen vår i høve til desse marknadene. I tillegg til ein generell marknadsføring av regionen som etableringsstad, vil vi konsentrera oss om marknadsføring av spesifikke geografiske område, t.d. Fensfjordområdet, som etableringstad for industri og tilknytta serviceverksemd. Elles må vi arbeide med defineringa av kva vi skal marknadsføre og mot kva for nokre målgrupper vi skal vende oss. For regionen vil det både vere trong for ei ekstern marknadsføring og ein intern mobilisering. Vi må søkje å finne fram til funksjonar som det er ønskjeleg å få etablert i regionen, alt frå nye verksemder og hamnefunksjonar til statlege etatar og høgskuletilbod.

Strategi 2:
Stimulere til nytenking, omstilling og nyetablering

Eksisterande næringsliv har kontinuerleg trong for omstilling og utvikling for å kunne overleve i den nasjonale og internasjonale marknaden. Samstundes er situasjonen slik at vi ikkje kan vente vesentleg auke i talet på arbeidsplassar i tradisjonell produksjon. Det er såleis naudsynt både å satse på utvikling av nye produkt, marknader og på nyetableringar. Det bør leggjast til rette for fremje av entreprenørskap m.a. gjennom utvikling av Distriktaktiv skule. Vi bør og få vurdert etableringa av eit regionalt nyskapings- og utviklingsfond.

Strategi 3:
Utnytte oljeaktiviteten som motor

Olje- og gassindustrien med all den kompetansen som den representerer må framleis vere ein motor i næringsutviklinga i regionen. Vi vil prioritere tiltak som kommersialiserer forretningsidear innan denne sektoren, og ønskjer eit samarbeid med dei store industriselskapa om ei slik utvikling. Vi ser og eit potensiale for auka underleveransar frå det øvrige næringslivet i regionen til olje- og gass-sektoren. Elles har vi tidlegare peika på at det er viktig å marknadsføre Mongstad-området slik at vi får etablert bedrifter med spesialkompetanse som ein i dag saknar i regionen.

Strategi 4:
Vidare utnytting av råstoff frå havet

Regionen er rik på fiskeråstoff og har god kunnskap om foredling og sal av fiskeprodukt. Framleis er det grunnlag for å utnytte ressursane betre, her under auke mengda av landa kvitfisk i regionen. Vi må utnytte fortrinna våre og medverke til nyetableringar, knoppskytingar eller produksjons- utvidingar, som og har god sysselsettingseffekt. Vi må framleis satse på kompetanseoppbygging i foredlingsindustrien og styrkje det faglege miljøet. Vi må elles leggje tilhøva til rette for at vi i regionen kan skape nye arbeidsplassar basert på oppdrett og foredling av «nye» marine artar som kveite, hummar, reker og ulike skjelartar.

Strategi 5:
Utvikling av reiselivet

Regionen har inntil nyleg vore relativt svakt utvikla i reiselivssamanheng, både med omsyn til overnattingskapasitet og opplevingstilbod. I dei siste åra har det vore stor etableringsaktivitet i næringa. Fleire interessante prosjekt er på planleggingsstadiet og nokre under utbygging. Men framleis er det trong for nye tiltak og oppfølging og utvikling av prosjekt som er i arbeid. Det pågår elles p.t. eit arbeid med å lage ein reiselivsplan for Nordhordland. Dette er ei viktig oppgåve dersom vi ønskjer ei styrt utvikling i næringa og ei målretta marknadsføring av regionen både over utanlandske turoperatørar og mot Bergensområdet.

Strategi 6:
Effektiv og næringsvenleg offentleg sektor

Den offentlege sektoren er ein viktig faktor for utviklinga i næringslivet. Ein offentleg sektor, både kommunal og statleg, som fungerer godt og er innstilt på å yte service ovanfor næringslivet vil vere eit monaleg konkurransefortrinn for distriktet. I samband med ein regional strategi på dette området bør ein drøfte tilhøve som; forvaltningspraksis, infrastruktur, offentleg innkjøps- og utviklingspraksis og prissetting av sentrale tenester.